Van Oekraïne naar Nederland: een onverwachte zorgmatch

Interview met vrijwilligerscoördinator Petra

Mantelzorgers raken steeds vaker overbelast. Wanneer zij omvallen, ontstaan er risico’s voor zowel de zorgvrager als de gemeente. Vrijwilligers kunnen dan het verschil maken — maar alleen als de match klopt. Petra Daalman, coördinator vrijwilligers bij Mantelzorg & Meer, ziet dagelijks hoe waardevol die verbinding kan zijn. En hoe kwetsbaar. ‘Het is soms net een soort datingbureau, haha.’ Maar als het werkt, verandert het levens.

Als coördinator is Petra van begin tot eind betrokken. ‘Er komt een hulpvraag van onze casemanager binnen: een mantelzorger dreigt overbelast te raken en de hulp van een vrijwilliger zou heel helpend zijn. Vanaf dat moment ga je op zoek naar een match.’ Ze bezoekt zorgvragers, spreekt mantelzorgers en voert talloze gesprekken met vrijwilligers. ‘We nemen hier echt de tijd voor. Het moet passen. En ik zeg ook altijd: wees vanaf het begin eerlijk, als het niet klikt gaan we op zoek naar een andere match.’

De perfecte match

Hoewel Petra zegt dat een perfecte match niet bestaat, kwam deze casus heel dichtbij. De dochter van een echtpaar vroeg hulp: ze woonde ver weg en kon de zorg niet meer alleen dragen. Petra merkte tijdens haar bezoek dat mevrouw behoefte had om af en toe de deur uit te kunnen, terwijl meneer zich dan kon richten op koken. Meneer was vroeger fotograaf, mevrouw lerares Nederlands.

Op dat moment meldde een vrouw uit Oekraïne zich als vrijwilliger. In haar thuisland was ze fotografe geweest en ze wilde graag haar Nederlands verbeteren. Het echtpaar ontmoette haar — en er was direct een klik. ‘Alles klopte. De vrijwilligster kreeg een goede band met zowel meneer als mevrouw. Met meneer ontstond er een mooie klik over fotografie en koken en van mevrouw kreeg ze Nederlandse les. Ze zijn echt een soort van familie geworden.’

Meneer is inmiddels overleden, maar de vrijwilligster komt nog steeds bij mevrouw langs. ‘Samen kletsen ze, dat is mooie afleiding. Maar het is echt geven en nemen. Ze helpen en steunen elkaar.’ Volgens Petra ‘past het bijna nooit zo mooi’. Mensen realiseren zich vaak niet hoe groot de impact is wanneer je iemands leven binnenstapt.

Vrijwilligers zijn onmisbaar - maar kwetsbaar

Vrijwilligers doen dit werk vanuit intrinsieke motivatie. Daarom is investeren in hen essentieel. ‘Je moet goed investeren in je vrijwilligers. We doen dit al door cursussen aan te bieden, hierdoor krijgen ze bijvoorbeeld inzicht in ziektebeelden. Ook organiseren we activiteiten, want ze zijn heel hard nodig.’

Toch maakt Petra zich zorgen. ‘De vraag naar mantelzorgondersteuning zal alleen maar groter worden. Als mantelzorgers het niet volhouden en je geen vrijwilligers hebt om te helpen, kunnen er crisissituaties ontstaan. Er zal een groot gat in de zorg ontstaan.’ Daarbij concurreren vrijwilligers steeds vaker met betaalde zzp’ers die hetzelfde werk aanbieden. Dat zet druk op hun motivatie en beschikbaarheid.

Daarom pleit Petra voor meer waardering en structurele ondersteuning. ‘We zijn zo dankbaar voor onze vrijwilligers, maar het blijft natuurlijk kwetsbaar. Als mensen uitvallen of op vakantie gaan moet je dat gat zien te vullen. Gelukkig is iedereen heel welwillend, maar het zou mooi zijn om deze waardevolle mensen meer te kunnen bieden.’